Wat is het verschil tussen Hoger Beroepsonderwijs, HBO5 en Graduaat?

Voor september 2019 werden alle graduaatsopleidingen in Vlaanderen HBO5-opleidingen genoemd. HBO5 staat voluit voor Hoger Beroepsonderwijs 5. Deze ‘5’ verwijst naar het niveau in de Vlaamse kwalificatiestructuur. Deze opleidingen behoren tot het hoger onderwijs en situeren zich tussen het secundair onderwijs (niveau 4) en de professionele of academische bachelor (niveau 6).

HBO5-opleidingen worden georganiseerd door een samenwerking tussen een school van het secundair onderwijs of volwassenenonderwijs en een hogeschool.

Vanaf 1 september 2019 spreekt men niet langer van HBO5-opleidingen*, maar wel van graduaatsopleidingen. Deze opleidingen worden volledig door de hogeschool georganiseerd. Cursisten zijn volwaardige hogeschoolstudenten en krijgen toegang tot studietoelagen en studentenvoorzieningen.

Je vindt een overzicht van al de graduaatsopleidingen via de website Onderwijskiezer.

Opgelet: in Nederland wordt de term Hoger Beroepsonderwijs gebruikt voor opleidingen die in Vlaanderen overeenkomen met de professionele bachelors (niveau 6).

*De naam HBO5 wordt enkel nog gebruikt voor de opleiding Verpleegkunde die drie jaar duurt. HBO5-Verpleegkunde studeer je voltijds in het secundair onderwijs (in samenwerking met een hogeschool).

Kan ik me met een buitenlands diploma secundair onderwijs inschrijven in het hoger onderwijs?

Wie met een buitenlands diploma wil (verder)studeren aan een Nederlandstalige onderwijsinstelling, heeft in principe geen gelijkwaardigheidserkenning van dat diploma nodig. De onderwijsinstellingen zijn zelf bevoegd om de waarde van jouw buitenlands diploma te bepalen en je (al dan niet, of onder bepaalde voorwaarden) toe te laten tot een bepaalde opleiding. Richt je dus eerst tot de onderwijsinstelling. Als daar toch om een gelijkwaardigheidsbewijs gevraagd wordt kun je een aanvraag indienen bij NARIC Vlaanderen.

Heb je vragen over hoger onderwijs in België?

Heb je vragen over het hoger onderwijs? Stel ze via deze link aan Leerwinkel Brussel. Kom je liever persoonlijk langs? Maak dan via deze link een afspraak.

Kan ik 's avonds een opleiding in het hoger onderwijs volgen?

Er zijn een aantal mogelijkheden om een hoger onderwijsopleiding te volgen in avond- of afstandsonderwijs.

Een overzicht van de scholen in Brussel kan je hier terugvinden:

Odisee Hogeschool: https://www.odisee.be/nl/afstandsonderwijs

Erasmushogeschool: https://www.erasmushogeschool.be/nl/werken-en-studeren

VUB: http://www.vub.ac.be/werken-studeren/#opleidingsaanbod

KUL: https://www.kuleuven.be/studentenvoorzieningen/werkstudenten

Wat kan je studeren in het hoger onderwijs?

Filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=0zXsvOM1aJE&t=

Na het behalen van een diploma van het secundair onderwijs heb je de keuze tussen drie mogelijkheden in het hoger onderwijs.

Graduaat (het vroegere HBO5): Een graduaat situeert zich tussen het secundair onderwijs en de bachelors. Een graduaat kan je behalen in een hogeschool. De studies duren anderhalf tot twee jaar. Nadien kan je gaan werken. De opleiding is immers arbeidsmarktgericht met veel plaats voor werkplekleren. Je kan nadien ook een aanvultraject volgen en zo een professionele bachelor behalen. Vaak zijn er mogelijkheden om een flexibel traject te volgen. Bijvoorbeeld via avond-, weekend-, of afstandsonderwijs. De naam HBO5 wordt enkel nog gebruikt voor de opleiding Verpleegkunde. De HBO5 Verpleegkunde studeer je aan een secundaire school die samenwerkt met een hogeschool. Deze opleiding duurt drie jaar.

Professionele bachelor: Deze situeert zich tussen het graduaat en de master. De studies duren drie jaar, behalve verpleegkunde dat vier jaar duurt. Na een professionele bachelor ben je klaar voor de arbeidsmarkt maar kan je ook verder studeren. Zo kan je een bachelor-na-bachelor of een postgraduaat volgen of je kan na het volgen van een schakeljaar doorstromen naar een master aan de universiteit. 

Academische bachelor: Deze situeert zich tussen het graduaat en de master. Deze studies kan je volgen aan de universiteit. De studies duren drie jaar. Na het behalen van een academische bachelor is het de bedoeling dat je start met een master. Deze duurt minimum één jaar maar in veel gevallen langer. Als de master in het verlengde ligt van je academische bachelor kan je onmiddellijk hiermee van start gaan. Wil je een andere richting uit dan kan dit na het volgen van een voorbereidingsprogramma. 

Wat is het verschil tussen professioneel gerichte en academisch gerichte bacheloropleidingen?

Een professioneel gerichte bacheloropleiding is een opleiding van drie jaar. Met een professioneel bachelordiploma ben je klaar voor de arbeidsmarkt. Tijdens de opleiding doe je de noodzakelijke kennis en vaardigheden op om een bepaald beroep (zoals verpleger of leraar) of groep van beroepen (bijvoorbeeld in het sociaal werk) uit te oefenen. Dit betekent niet dat je niet verder kan studeren. Je kan bijvoorbeeld een bachelor-na-bachelor doen of via een schakelprogramma doorstromen naar een masteropleiding. 

Een academisch gerichte bacheloropleiding duurt ook drie jaar maar is in feite niet rechtstreeks gericht op de arbeidsmarkt. Afstuderen betekent in dit geval vooral dat je de noodzakelijke kennis en vaardigheden hebt om aan een masteropleiding te beginnen. Een masteropleiding duurt minimum een jaar maar kan ook twee of meer jaren duren. Je start dus aan een academische opleiding met de intentie om minstens vier jaar te studeren. Dit betekent uiteraard niet dat je geen job op de arbeidsmarkt kan vinden met een academisch bachelordiploma.

Op onderwijskiezer vind je een schema waarin de verschillen tussen een professionele en academische bacheloropleidingen worden weergegeven.

Wat zijn studiepunten?

Elk vak in het hoger onderwijs (hogeschool en universiteit) wordt uitgedrukt in studiepunten (ook wel ECTS of credits genaamd*). Hoe meer studiepunten een vak heeft, hoe meer tijd je hiermee zal bezig zijn.

1 studiepunt komt overeen met ongeveer 25 tot 30 uur studietijd. Studietijd omvat de lessen (colleges), practica, voorbereidingen en ook zelfstudie.

  • Voorbeeld 1: het vak 'Recht' uit een bacheloropleiding is 6 studiepunten.

In studietijd is dit ongeveer 150 uren (6 studiepunten x 25 uren). Je hebt bijvoorbeeld 50u aan lessen en praktijkoefeningen (gemiddeld 2 à 4u per week).

Dit betekent dat je voor het vak 'Recht' ongeveer nog 100 uur (150 - 50 uren) aan zelfstudie moet doen.

  • Voorbeeld 2: het vak 'Kwantitatieve methoden' uit een bacheloropleiding is 4 studiepunten.

In studietijd is dit ongeveer 100 uren (4 studiepunten x 25 uren). Je hebt bijvoorbeeld 45u aan lessen en praktijkoefeningen (gemiddeld 2 à 4u per week).

Dit betekent dat je voor het vak 'Kwantitatieve methoden' ongeveer nog 55 uur (100 - 45 uren) aan zelfstudie moet doen.

In een voltijds programma leg je 60 studiepunten per jaar af. Een graduaatsopleiding telt doorgaans 120 studiepunten, dus dat betekent dat je na twee jaar je diploma kan behalen.

Een professionele bachelor is 180 studiepunten, en duurt 3 jaar.

Een academische bachelor 180 studiepunten en een masteropleiding maximaal 120 studiepunten. Met deze opleiding ben je 4 à 5 jaar bezig.

* De Engelse benaming voor studiepunt is Credit, of voluit European Credit Transfert System (ECTS).  Dit studiepuntensysteem is in heel Europa hetzelfde, en maakt het gemakkelijk om op uitwisseling te gaan.

Op de ECTS-fiche van een bepaalde opleiding kan je exact zien hoe de studiepunten verdeeld zijn over de vakken.

Hoeveel kost studeren in het hoger onderwijs?

Het inschrijvingsgeld bij hogescholen en universiteiten bestaat uit twee delen:
- Een vaste kost.
- Een variabel gedeelte afhankelijk van het aantal studiepunten waarvoor je inschrijft. Een standaardtraject is 60 studiepunten per academiejaar.

Het inschrijvingsgeld van het academiejaar 2019-2020 (professionele bachelors,  academische bachelors en masters):
Vast gedeelte: €242,8 / Variabel gedeelte: €11,6 per studiepunt

Voorbeeld 1: Ik start een standaardtraject aan de hogeschool/universiteit. Ik betaal een vaste kost + een variabele kost voor 60 studiepunten. Dus: €242,8 + €696 (60 x €11,6). Het inschrijvingsgeld is €938,8.

Voorbeeld 2: Ik wil minder vakken volgen. Ik schrijf me in voor 40 studiepunten. Dus: €242,8 + €464 (40 x €11,6). Het inschrijvingsgeld is €706,8.

Als je een studietoelage krijgt van de Vlaamse Overheid betaal je alleen het inschrijvingsgeld: € 110,8. Meer info vind je onder de vraag ‘Wat zijn studietoelagen?’.
Indien je net geen studietoelage krijgt, ben je een ‘bijna-beursstudent’. Voor deze studenten blijft het vaste gedeelte € 242,8. Het variabele gedeelte wordt dan wel €4,2 per studiepunt in plaats van €11,6 per studiepunt.

Let op: je moet ook cursusgeld betalen. Dat is voor kopieën, cursussen of boeken.

Werk je? Kijk dan ook eens onder de vraag ‘Wat zijn opleidingscheques?’.

Nog vragen? Kijk dan zeker ook eens op de website centen voor studenten of neem contact op met de dienst studiefinanciering van de hogeschool of universiteit waar je gaat studeren.

Kan ik zonder diploma secundair onderwijs starten in het hoger onderwijs?

Een diploma secundair onderwijs is de basisvoorwaarde om te studeren in het hoger onderwijs (zowel voor graduaten als bacheloropleidingen).

Als je niet voldoet aan de algemene toelatingsvoorwaarden, beslist de hogeschool of universiteit of je kan starten in het hoger onderwijs. Een hogeschool of universiteit legt afwijkende toelatingsvoorwaarden vast in het onderwijsreglement. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je een toelatingsassessment moet doen, gaande van een test begrijpend lezen tot het motiveren van je studiekeuze. Voor meer informatie neem je contact op met de hogeschool of universiteit waar je wil studeren.

Voor meer informatie: https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/toelatingsvoorwaarden-hoger-onderwijs

 

Welke taalvoorwaarden gelden er in het hoger onderwijs?

De hogeschool of universiteit bepaalt zelf welk minimum taalniveau er verwacht wordt. Vaak is dit voor graduaatsopleidingen 2.4 en voor bacheloropleidingen 3.2 maar dit kan verschillen, afhankelijk van instelling of studierichting.